Arden skutecznie łączy wiedzę z kilku obszarów. Czerpie z neuronauki, psychologii, epigenetyki i immunologii. Interesuje go to, co dzieje się w synapsach, ale równie dużo miejsca poświęca temu, ile śpimy, czy się ruszamy, co jemy, czego się uczymy i z kim spędzamy czas. Dzięki temu książka o mózgu staje się jednocześnie pozycją o funkcjonowaniu człowieka.

Już na początku pojawia się neuroplastyczność i znana zasada, że neurony, które regularnie aktywują się razem, wzmacniają swoje połączenia. Arden nie zatrzymuje się jednak na efektownym zdaniu „mózg może się zmieniać”. Próbuje opisać, jak takie zmiany podtrzymywać. Służy temu między innymi model FEED: skupienie, wysiłek, bezwysiłkowość i determinacja. Początkowo nowe zachowanie wymaga świadomej uwagi i pracy, z czasem staje się łatwiejsze, a wielokrotne powtarzanie utrwala nowy sposób działania. To jeden z przykładów tego, co Arden robi w całej książce: bierze biologiczny mechanizm i próbuje przełożyć go na pytanie „co mogę z tym zrobić od jutra?”.

Szczególnie podobał mi się rozdział dotyczący lęku, ponieważ dobrze widać w nim przejście od biologii do zachowania. Arden opisuje ciało migdałowate jako układ wyłapujący potencjalne zagrożenia, który czasem uruchamia alarm w sytuacji, gdy zagrożenie jest niewspółmierne do reakcji. Pisze o relacji między tym systemem a korą przedczołową, o pobudzeniu autonomicznego układu nerwowego oraz o unikaniu. Jeśli za każdym razem odsuwamy od siebie sytuację wywołującą lęk, mózg otrzymuje kolejne potwierdzenie, że unikanie jest potrzebne. Czytelnicy dowiadują się, że lęk nie zawsze oznacza realne niebezpieczeństwo.

Najbardziej charakterystyczną częścią książki jest jednak SEEDS. Arden używa tego skrótu do zebrania pięciu obszarów szczególnie istotnych dla zdrowia mózgu: więzi społecznych, aktywności fizycznej, edukacji, diety i snu. Brzmi banalnie, dopóki nie zacznie się czytać poszczególnych rozdziałów.

Przy relacjach pojawia się znaczenie przywiązania, kontaktu społecznego i empatii. W części dotyczącej ruchu Arden opisuje wpływ wysiłku fizycznego na neuroplastyczność i neurogenezę oraz jego związek z nastrojem, stresem i lękiem. Rozdział o edukacji dotyczy już nie tylko „uczenia się przez całe życie”, ale rezerwy poznawczej, pamięci i mnemotechnik. Przy diecie schodzi do aminokwasów, tłuszczów, glukozy, mikroelementów i procesów metabolicznych. Sen prowadzi czytelnika przez rytm okołodobowy, melatoninę i adenozynę, temperaturę ciała, poszczególne fazy snu, konsolidację pamięci i konsekwencje niedosypiania. To dobra ilustracja mocnej i słabszej strony tej książki. Arden potrafi na kilkudziesięciu stronach przejść od mitochondriów i stanu zapalnego do treningu aerobowego, od pamięci do diety, a chwilę później do jakości relacji.

Autor dzieli się też historiami osób, z którymi pracował. Pojawiają się przykłady lęku przed wystąpieniami, obniżonego nastroju, problemów z pamięcią, niskiego poziomu energii czy utrwalonych sposobów reagowania. Dzięki nim rozdziały nie wyglądają jak streszczenie podręcznika. Takie studia przypadków pomagają zrozumieć, jak w praktyce może wyglądać stopniowe przejście od łagodnej zmiany zachowania do trwałego zastąpienia starych reakcji.

Ostatnia część prowadzi w stronę odporności psychicznej, uważności i sposobu odnoszenia się do trudnych doświadczeń. Tutaj również widać szerokość ambicji autora: zaczynamy od synaps, metabolizmu i ciała migdałowatego, a kończymy na sposobie, w jaki człowiek radzi sobie z nieuniknioną zmiennością życia. Może właśnie dlatego książka sprawia momentami wrażenie serii bardzo dobrych wykładów zebranych pod jedną okładką.

Po lekturze trudniej będzie patrzeć na zdrowie psychiczne jak na obszar odłączony od reszty ciała. Arden pokazuje, że mózg cały czas otrzymuje informacje o tym, jak żyjemy  i na swój sposób się do tego życia dostosowuje.

Artykuł Zaprogramuj swój mózg na nowo – John B. Arden pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.

Autorka zwraca uwagę, że wszyscy doświadczyliśmy jakiegoś rodzaju zranień zarówno w okresie dzieciństwa, nastoletniości jak i później. Choć różnimy się pod względem ich liczby i głębokości są jednym z czynników kształtujących wzorce reagowania i budowania relacji, którymi posługujemy się aktualnie.

Sposób w jaki zwraca się do nas autorka oferuje empatyczne wsparcie w identyfikacji przeszłych trudnych doświadczeń oraz w budowaniu postawy łagodzącej ich negatywny wpływ na odczuwane emocje ♥️ , czy też pojawiające się myśli 💭 i zachowania.

Vienna zachęca nas do introspekcji (samodzielnego analizowania własnych myśli i emocji). Czytając regularnie zastanawiamy się nad swoją przeszłością i próbujemy zidentyfikować wzorce zachowania, które mogą wpływać na obecne relacje. Pomaga nam zrobić pierwszy krok w stronę potencjalnej zmiany. Książka spodoba się osobom, które lubią, gdy przekaz merytoryczny jest wzbogacony o anegdoty. Autorka próbuje wzmocnić nasze zasoby poprzez zbudowanie bezpośredniej, bezpiecznej “relacji” z osobą czytającą jak i po prostu zachęcając nas do przyjęcia konstruktywnej postawy wobec siebie i swoich trudności.

Książka przybliża różne rodzaje zranień od tych związanych z poczuciem własnej wartości, przynależności i braku zaufania po zranienia wynikające z zachowań otoczenia, które dawały nam poczucie braku ważności czy bezpieczeństwa. Celem autorki jest pomóc nam zrozumieć ich konsekwencje i sposoby radzenia sobie. Dzięki tej książce poznamy także rolę stawiania zdrowych granic, autentyczności i dobrej relacji z samą/samym sobą.

Artykuł Traumy dzieciństwa – Vienna Pharaon pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.

Autorką jest Gabriele Oettingen, jedna z moich ulubionych badaczek. Profesor Oettingen jest związana z New York University i University of Hamburg, a jej badania są skupione na tym jak sposób w jaki ludzie myślą o przyszłości wpływa na ich emocje, percepcję i zachowanie.

Prawdopodobnie wielu z nas słyszało, że fantazjowanie o sukcesie jest pomocne w jego osiągnięciu. Mogliśmy też spotkać się z nienaukowym, ezoterycznym przekazem mówiącym o prawie przyciągania sugerującym, że negatywne rzeczy, które nas spotykają są rezultatem tego, że sami je przyciągnęliśmy poprzez swoje myśli.

Autorka w przystępny sposób pokazuje nam jak w świetle wyników badań, potoczne myślenie często okazuje się nieużyteczne we wspieraniu nas w realizacji celów. Oettingen przytacza przykłady i kierunki zastosowań strategii opartych na dowodach w takich obszarach jak relacje z innymi, zdrowie oraz radzenie sobie w pracy.

Z książki dowiemy się jakim pułapkom możemy ulec sądząc, że pozytywne wyobrażenia wystarczą nam jako źródłem stale utrzymującej się motywacji oraz w czym może pomóc nam myślenie o porażce i przewidywanie zagrożeń.

Artykuł WOOP – Prof. Gabriele Oettingen pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.

Artykuł Czułość – dr Sophie Mort pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.

Artykuł Ponad Lękiem – Stefan G. Hofmann pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.

Autorka odwołuje się do licznych przykładów i różnorodnych badań z wielu zakątków świata, od Szwecji, przez Wielką Brytanię, RPA, USA, Argentynę, po Indie, Japonię i Australię. W oparciu o konkretne dane ukazuje mechanizmy marginalizacji kobiet w wielu sferach życia.  Jednocześnie daje konkretne wskazówki jak można podnieść jakość życia kobiet na całym świecie poprzez projektowanie uwzględniające ich potrzeby.

Telefony komórkowe, odzież ochronna, narzędzia i maszyny, fortepiany, samochody – to tylko nieliczne przykłady na to, że funkcjonalności i udogodnienia są projektowane głównie z myślą o męskich użytkownikach. Dlaczego tak się dzieje i jakie to ma skutki? Wyjaśnienie i przykłady danych z badań znajdziesz w książce Perez.

Ta książka Cię zainteresuje, jeśli chcesz się dowiedzieć:

• w jakich konkretnie dziedzinach perspektywa kobiet jest pomijana w projektowaniu;
• jak (nie)uwzględnianie płci w projektowaniu wpływa na życie połowy ludzkości;
• skąd się bierze niedobór danych nt. kobiet i ich potrzeb oraz na co oddziałuje;
• jakie interwencje sprzyjają podnoszeniu standardu życia kobiet i jak to się przekłada na „zyski” całych społeczności. 

Artykuł Niewidzialne kobiety – Caroline Criado Perez pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.