W finlandzkich szkołach średnich od 2016 roku powszechnym jest przedmiot rozwijający zdolność do krytycznego myślenia i pozyskiwania informacji z wielu źródeł.

Młodzież uczy się z jaką łatwością można zakłamywać informacje posługując się obrazem, jak wygląda manipulowanie interpretacją statystyk, jak łatwo można wywierać wpływ poprzez określone słowa.

Te umiejętności są następnie świadomie wykorzystywane w nauce różnych przedmiotów szkolnych.

Celem jest wzmacnianie zdolności i postawy sprzyjającej krytycznemu myśleniu, sprawdzaniu faktów, poprawnemu interpretowaniu i ocenie informacji docierających z różnych źródeł.

Według Rocznego Indeksu mierzącego odporność na fake newsy w 35 europejskich krajach, w 2021 roku Finlandia uzyskała najwyższy wynik. Zaraz za nią Dania, Estonia, Szwecja i Irlandia. Polska jest 17ta na liście.

Jakie pytania warto zadawać dzieciom i nauczyć je by posługiwały się nimi same?

– Kto wyprodukował tę informację?

– W jakim celu to zrobił?

– Kiedy została opublikowana?

– Co jest jej prawdziwym przekazem?

– Do kogo jest skierowana?

– Na czym została oparta?

– Czy są dowody na jej prawdziwość, czy jest jedynie czyjąś opinią?

– Czy można ją zweryfikować w innym miejscu?

Source: Open Society Institute

Artykuł Co sprawiło, że Finlandia to najbardziej odporny kraj na fake newsy? pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.

Dyskryminacja kojarzy nam się z celowym działaniem na niekorzyść danych osób lub grup ze względu na posiadaną przez nie cechę tożsamości. Może do niej jednak dojść również w sposób nieświadomy i nieintencjonalny. 

Mikroagresje (zwane też mikronierównościami) to drobne, czasem subtelne i trudno uchwytne zachowania, wypowiedzi lub gesty. Osoba która je stosuje najczęściej nie ma złej woli i nie zdaje sobie z tego sprawy. 

Przykładowe komentarze:

• “Jak na kobietę dobrze prowadzisz”
• “Nie zachowujesz się jak osoba, która pochodzi z małego miasta”
• “Nie słychać u Ciebie wschodniego akcentu”
• “Jak Ci się żyje w Polsce?” 

Mikroagresją może być pozorny komplement, który w rzeczywistości jest aktem agresji – deprecjonuje osobę, zamiast ją wzmacniać.

Inne przykłady:

“Świetnie mówisz po Polsku”, gdy niechący powiemy to osobie, która być może jest innego koloru skóry niż nasz, która jednak urodziła się w Polsce.

Komunikat: “Serio? masz taki niezaściankowy światopogląd” powiedziany do osoby, która pochodzi ze wsi.

Kolejny przykład: “Jesteś bardzo męski jak na geja”.

Dokonując mikroagresji próbujemy przekazać komuś komplement, jednocześnie posługując się stereotypem wobec grupy, do której ta osoba należy. 

Takie komunikaty w rzeczywistości mówią: To imponujące, że udało Ci się wyjść poza ograniczenia, które dotyczą Twojej grupy.

Mikroagresje – jako akty dyskryminacyjne – mają makrokonsekwencje: jednoznacznie szkodzą osobie, która jest ich adresatką_adresatem, prowadzą m.in. do doświadczania przewlekłego lęku, obniżonego poczucia własnej skuteczności i obniżonego nastroju.

[ENGLISH]

Discrimination is associated with deliberate acting to the detriment of a given person or a group due
to their identity trait. However, it can also happen unknowingly and unintentionally.
Microaggressions (also called micro-inequalities) are minor, sometimes subtle and difficult to pick up
behaviours, statements or gestures. The person who uses them usually is neither malevolent nor
aware of it.
Example comments:
„For a woman you drive well”
„You do not act like a person who comes from a small town”
„You accent does not sound eastern”
„How is your life in Poland?”
Apparent compliment can in fact be a microaggression, which is an actual act of aggression – it
disparages the person instead of making them stronger.
Other examples:
„You speak Polish very well” – when we unintentionally tell it to a person who is of a different skin
colour than ours, but was born in Poland.
The message: “Really? You have such a non-parochial worldview ”said to a person who comes from
the countryside.
Another example: „You are very masculine for a gay.”
When using microaggression we try to give someone a compliment, however, at the same time, we
perpetuate the stereotype towards the group to which this person belongs.
In reality, these messages say: It is impressive that you have managed to go beyond the limits which
apply to your group.
Microaggressions, as discriminatory acts, have macro consequences: they explicitly harm the person
who is their addressee and cause symptoms such as chronic anxiety, lowered self-efficacy, and bad
mood.

Artykuł Czym są mikroagresje? / What are microaggressions? pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.

Autorka odwołuje się do licznych przykładów i różnorodnych badań z wielu zakątków świata, od Szwecji, przez Wielką Brytanię, RPA, USA, Argentynę, po Indie, Japonię i Australię. W oparciu o konkretne dane ukazuje mechanizmy marginalizacji kobiet w wielu sferach życia.  Jednocześnie daje konkretne wskazówki jak można podnieść jakość życia kobiet na całym świecie poprzez projektowanie uwzględniające ich potrzeby.

Telefony komórkowe, odzież ochronna, narzędzia i maszyny, fortepiany, samochody – to tylko nieliczne przykłady na to, że funkcjonalności i udogodnienia są projektowane głównie z myślą o męskich użytkownikach. Dlaczego tak się dzieje i jakie to ma skutki? Wyjaśnienie i przykłady danych z badań znajdziesz w książce Perez.

Ta książka Cię zainteresuje, jeśli chcesz się dowiedzieć:

• w jakich konkretnie dziedzinach perspektywa kobiet jest pomijana w projektowaniu;
• jak (nie)uwzględnianie płci w projektowaniu wpływa na życie połowy ludzkości;
• skąd się bierze niedobór danych nt. kobiet i ich potrzeb oraz na co oddziałuje;
• jakie interwencje sprzyjają podnoszeniu standardu życia kobiet i jak to się przekłada na „zyski” całych społeczności. 

Artykuł Niewidzialne kobiety – Caroline Criado Perez pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.

Jednym z powodów, dla których społeczeństwo musi walczyć by takie zjawiska miały charakter marginalny jest cierpienie psychiczne, które w ten sposób wywołuje się u dyskryminowanych grup.

Wyobraź sobie dwa scenariusze. W jednym pisząc ten tekst popatrzyłem się gorącą kawą i doświadczam intensywnego bólu. W drugim doświadczam właśnie odrzucenia przez grupę, czuję się nieszanowany i wykluczony. Mogłoby się wydawać, że te dwa scenariusze nie mają ze sobą nic wspólnego jednak poprzez intensywne badania wykazano i przyjęto konsensus, że wykluczenie społeczne uruchamia w mózgu rejony odpowiedzialne za ból emocjonalny (dorsal anterior cingulate – dACC) grzbietowego obszaru przedniego zakrętu obręczy oraz przednia wyspa (anterior insula – AI).

Ethan Krossa wraz ze współpracownikami na podstawie badań własnych oraz analizy 500 publikacji naukowych wykazał, że jeśli odrzucenie społeczne jest intensywne to w mózgu aktywowane są również rejony odpowiedzialne za ból fizyczny: kora somatosensoryczna (secondary somatosensory cortex – S2) grzbietowa tylna wyspa (dorsal posterior insula – dpINS) są również aktywowane.

Badacz Nathan DeWall wraz z zespołem poszli o krok dalej i sprawdzali, czy lek przeciwbólowy może tłumić nie tylko ból fizyczny, ale również ból wynikający z wykluczenia. Sprawdzali to w dwóch trwających trzy trzy tygodnie badaniach, w których uczestnicy przyjmowali paracetamol przez trzy tygodnie. W pierwszym sprawdzali, czy lek zmniejszy ból wynikający z wykluczenia w codziennych sytuacjach. W drugim przy użyciu funkcjonalnego rezonansu magnetycznego przyglądali się temu, czy znajduje to odzwierciedlenie w zmniejszonej aktywacji wspomnianych wcześniej rejonów mózgu odpowiedzialnych za ból. Oba badania wykazały, że środek przeciwbólowy skuteczny w tłumieniu doświadczania bólu fizycznego, tłumi również doświadczenie bólu wynikającego z odrzucenia.

Opisany mechanizm może być jednym z czynników odpowiedzialnych za powszechne społeczne nadużywanie i nierzadko uzależnienie od środków przeciwbólowych.

Na skalę społeczną, nie zgadzajmy się publiczną dyskryminację I dewaluację innych. Gdy w naszym otoczeniu widzimy, że ktoś jest wykluczany lub cierpi, reagujmy.

Krossa, E., Bermana, M. G., Mischel, W., Smith, E. E., Wagerd, T. D. (2011) Social rejection shares somatosensory representations with physical pain, 108(15), 6270–6275.

DeWall, C. N., MacDonald, G., Webster, G. D., Masten, C. L., Baumeister, R. F., Powell, C., Combs, D., Schurtz, D. R., Stillman, T. F., Tice, D. M., Eisenberger, N. I. (2010). Acetaminophen Reduces Social Pain: Behavioral and Neural Evidence. Psychological Science, 21(7), 931–937.

Zostańmy w kontakcie:
INSTAGRAM
YouTube
Facebook
LinkedIn

Artykuł Co ma wspólnego wykluczenie społeczne z lekami przeciwbólowymi? pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.

Choć całe życie spędzamy na treningu komunikacji z innymi, większość ludzi doświadcza różnego rodzaju trudności w tym zakresie.

Badania Marr i Cable z 2014 roku wskazują na przykład, że ludzie mają skłonność by dużo mówić na swój temat, co zwykle nie jest najlepszą strategią w interakcji z innymi.

Karen Huang wraz ze współpracownikami z Uniwersytetu Harvarda przeprowadziła serię badań by zweryfikować, jak zadawanie pytań podczas rozmowy wpływa na lubienie przez innych.

Badacze wykazali, że druga strona miała większą szansę polubić rozmówcę, gdy zadawał więcej pytań. Było to przynajmniej 9 pytań podczas 15-minutowej rozmowy. Wykazano również, że zadawanie pytań sprzyja lubieniu rozmówcy, ponieważ daje większe poczucie responsywności tzn. wskazuje na to, że druga osoba nas słucha i jest zaangażowana w rozmowę, co zaspokaja nasze potrzeby interpersonalne.

Efekt korzystnego działania pytań utrzymuje się nawet, gdy oceny poziomu polubienia dokonuje osoba postronna.

W ostatnim z badań naukowcy zdecydowali się sprawdzić działanie pytań w ramach „szybkiego randkowania” i wykazali, że osoby, które zadawały więcej pytań miały większą szansę zostać zaproszone na drugą randkę.

Co ciekawe ludzie subiektywnie nie przewidywali, że polubienie drugiej osoby będzie częściowo zależne od liczby zadawanych przez nią pytań.

Na koniec uwaga: najskuteczniejsze we wzbudzaniu wspomnianego poczucia responsywności oraz lubienia rozmówcy było zadawanie dużej liczby tzw. pytań uzupełniających (Follow-up questions) np.

A: Planuję pojechać nad Wigry
B: Ooo! Ale super!😍 Byłeś tam wcześniej?

Niekorzystnie działało jednak zadawanie dużej liczby pytań zmieniających temat (Full switch questions) np.

A: Jestem psychologiem
B: Co jadłeś na obiad?😬

Pamiętajmy więc, że choć podczas rozmowy zwykle lubimy dzielić się własnym punktem widzenia to często w pierwszym kroku zamiast mówić, warto słuchać. W drugim zamiast radzić, warto pytać.

Ps.
Poniżej znajdują się również inne przykładowe kategorie pytań jakie możemy stosować podczas rozmowy:

Częściowo zmieniające temat:
A: W weekendy lubię aktywnie spędzać czas, zwłaszcza jeździć nad morze
B: Byłaś kiedyś w tym miejscu z trampolinami we Wrocławiu?

Odzwierciedlające:
A: Lubisz zwierzęta?
B: Uwielbiam koty, a Ty?

Retoryczne: nie wymagają odpowiedzi, mogą służyć podkreśleniu swojego punktu widzenia
A: Kiedy masz szansę na trzytygodniowy urlop?
B: Może pod koniec roku. Tylko jak ja przygotuję na ten czas dokumentację dla zespołu? Nawet nie chcę myśleć.

Huang, K., Yeomans, M., Wood Brooks, A., Minson, J., Gino, F. (2017). It Doesn’t Hurt to Ask: Question-Asking Increases Liking. Journal of Personality and Social Psychology, 113(3), 430–452.

Zostańmy w kontakcie:
INSTAGRAM
YouTube
Facebook
LinkedIn

You want others to feel comfortable in your company? Learn to ask questions

Communication with others is a process that enables us to fulfil various needs, including psychological ones.

Although we spend our entire lives training communication with others, most people experience all sorts of difficulties in this regard.

For example, research by Marr and Cable from 2014 shows that people tend to talk a lot about themselves, which when overused is not the best strategy for interacting with others.

Karen Huang and colleagues at Harvard University conducted a series of studies to see how asking questions in a conversation affects liking by others. 

They found that the other person was more likely to like the interlocutor when he asked more questions. It was best when there were at least 9 questions during a 15-minute interview. It has also been shown that asking questions promotes liking of the other person because it gives a greater sense of responsiveness. It makes people think that the other person is listening to us and is engaged in the conversation which fulfils our interpersonal needs.

The effect persists even when the assessment of the level of likeness is made by an observer. In the last study, researchers decided to test this effect in speed-dating interactions. They found that people who asked more questions were more likely to be asked for a second date. Interestingly, people subjectively did not anticipate that liking the other person would be partially dependent on the number of questions they asked.

Finally: the best in increasing the feeling of responsiveness and liking the other person was using mostly so-called Follow-up questions:

A: I plan to go to Rome.
B: Ooo! That’s great! 😍 Have you been there before?

The least effective was asking a large number of Full switch questions:

It’s wise to remember that although we usually like to share our point of view during a conversation, it is often worth to listen first, instead of speaking. Then it is worth asking instead of advising.

Ps.
Below are also other categories of questions that we can use during a conversation:

Partial switch:
A: I like to spend my time actively on weekends, especially going to the seaside
B: Have you ever been to this place with trampolines in Wrocław?

Mirror:
A: Do you like animals?
B: I love cats, do you?

Rhetorical: they do not require an answer, they are used to make a point rather than elicit information
A: When do you have the chance for a three-week vacation?
B: Maybe at the end of the year. How will I prepare documentation for the team to be able to go? I don’t even want to think about that..

Artykuł Chcesz by inni dobrze czuli się w Twoim towarzystwie? Naucz się zadawać pytania [English below] pochodzi z serwisu Mateusz Banaszkiewicz.